Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.
Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.

Китоб чаёни баъзи китобларда учрайдиган ҳашарот бўлиб, ҳажми жиҳатидан кичик, лекин у ҳақиқий чаёнга ўхшайди. У бўғим оёқлилар туркумидан. Унинг вазифаси эски китобларни улардаги ёпиштирувчи елим билан озиқланадиган битлардан ҳимоя қилишдир. Унинг бирдан-бир ризқи китоб ҳашаротларидир. У инсон ҳаётига ҳам, китобга ҳам ҳеч қандай зарар етказмайди, аксинча, уни эски китобларингиздан топсангиз, ўлдирманг, жимгина ишласин.

Бу ўргимчаксимон ҳашарот ҳақиқий чаён эмас, балки танаси жиҳатидан ташқи чаён тузилишига эга, қисқичлари чаённикига ўхшайди, узунлиги атиги 4 мм. Бу сохта чаённинг ўзига хос номи “Chelifer cancroides” бўлиб, 3300 турга мансуб. У китобларнинг бурмаларида ва атрофида яшайди. Бунинг сабаби ғаройиб. Эски китоблар муайян тузилишга эга. Яъни қоғоз ва уларни ёпиштириш учун ишлатилган елим. Бу иккиси чанг, қоғоз куялари ва бошқа ҳашаротларни ўзига жалб этади. Бизнинг дўстимиз (сохта чаён) бу ҳашаротлар билан озиқланади.

У кийим-кечак куяларини ва баъзи учувчи ҳашаротларни ҳам ейди, агар у бўлмаганида, эски китобларнинг аксарияти йўқ бўлиб кетган бўлиши мумкин эди. У махфий ва ишончли қўриқчидир. Эски китобларимизнинг бузилмай туришида унинг хизмати бор. Одамларга ва китобларга ҳеч қандай зарар етказмайди, аксинча, уларни ҳимоя қилади. Уни эски китобларингиз орасидан топсангиз, ўлдирманг, жимгина ишласин. Ахир у сизнинг хизматингизга бўйсундирилган. У инсоният учун фойдали кичик жонзот саналади, чунки у китоб битларидан ташқари кийим-кечак куя личинкалари, гилам қўнғизи личинкалари, чумолилар, куя ва майда пашшалар билан озиқланади.

Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:

ﯩ ﯪ ﯫ ﯬ ﯭ ﯮ ﯯ ﯰ ﯱﯲ ﯳ ﯴ ﯵ ﯶ ﯷ ﯸ

«Бу Аллоҳнинг яратганидир. Қани, Менга кўрсатинг-чи, Ундан бошқалар нимани яратдилар. Йўқ! Золимлар очиқ-ойдин адашувдадирлар» (Луқмон сураси, 11-оят).

Яъни, юқоридаги оятда зикри ўтган мавжудотларни Аллоҳ таоло яратгандир. Худо бўлгани учун У Зот шуларни яратган. Сизлар, эй мушриклар, Аллоҳдан бошқа яна худолар бор, деяпсизми? Агар улар сиз айтганингиздек, худо бўлса, қани, айтинг-чи, улар нимани йўқдан бор қилиб, яратганлар? Улар яратган нарсаларни кўрсатинглар-чи!

«Йўқ! Золимлар очиқ-ойдин адашувдадирлар».

Йўқ, у сохта худолар ҳеч нарсани ярата олмаслар. Аллоҳга ширк келтириш ила катта зулм қилган мушриклар очиқ-ойдин адашувдадирлар.

Буюк Яратувчининг махлуқларида ҳали биз билмаган кўплаб сирлар, ҳикматлар бор.

Нозимжон Ҳошимжон тайёрлади

Ушбу мақола Ўзбекистон Республикаси Дин ишлари бўйича қўмитанинг 2024 йил 21 февраль 03-07/921-сонли хулосаси асосида тайёрланди.